Đau khổ có thể là một điều tốt cho chúng ta?
- Thứ Bảy, 24 Tháng M. Hai 2011 08:27
- Huệ Lưu
Sự đau khổ không tự động làm cho con người trở nên tốt, nhưng nó buộc chúng ta phải có sự chọn lựa những gì là quan trọng nhất và những việc mà ta muốn làm cho mình.
Không thể né tránh
Bản chất của đau khổ trong cuộc đời là một quan điểm nền tảng của Phật giáo. Điều đó không phải để nói rằng cuộc sống chỉ với toàn những điều đau khổ, tất nhiên còn có niềm vui, lòng nhiệt thành, sự sẽ chia, học hành và những điều vui tuyệt vời khác.
Nhưng trong bản chất của nó, đau khổ là không thể tránh khỏi. Nếu chúng ta có đầy đủ sự may mắn, chúng ta sẽ né tránh được chiến tranh, đói nghèo, bị cô lập, hắt hủi…,nhưng ngay cả khi có được cuộc sống hạnh phúc nhất cũng không một ai thoát khỏi được tuổi già hay bệnh tật.
Nó cần được làm sáng tỏ, hiển nhiên, nhưng sẽ sớm rơi vào lãng quên tại những thời điểm hạnh phúc xuất hiện, tại thời điểm đó, cảm giác tốt đẹp như là yếu tố dẫn chúng ta đến một khả năng rằng, đau khổ có thể được loại trừ bằng nhiều liệu pháp điều trị, con đường tâm linh,tinh thần hay thuốc viên.
Nhưng khi chúng ta nhìn thấy đau khổ là một vấn đề đang được chờ đợi để giải quyết bằng các liệu pháp trên, đôi khi chúng ta cần biến sự đau khổ thành cái tốt đẹp ngay trong nội tại của nó, ngay đến điều thật sự tồi tệ có xảy ra mà chúng ta không thể làm cách nào khác: “đó là điều tốt nhất từng xảy ra với tôi”.
Một kỷ niệm đau buồn nhưng là kinh nghiệm rất cần thiết khi đối diện với sự tuyệt vọng. Viktor Frankl, tác giả của cuốn sách “Tìm kiếm ý nghĩa”, đã từng trải qua thời gian trong trại tù tập trung Auschwitz, kết luận cuốn sách ông viết: “ Một trong những cách để mang đến ý nghĩa của cuộc sống, bên cạnh những điều mà ta sáng tạo ra hoặc những kinh nghiệm sống, chính là thái độ đối với sự tất yếu của khổ đau”.
Frankl cho rằng, trong tình cảnh khốn cùng nhất chúng ta cũng có thể đòi hỏi sự tự do lần cuối. Làm thế nào để trả lời cho sự lựa chọn đó?
Ngay cả khi đang ở trong trại tập trung, phẩm giá của con người vẫn có khả năng giữ được và một sự chọn lựa của đạo đức. Tuy nhiên, ông khẳng định, việc tìm kiếm ý nghĩa của đau khổ là không cần thiết bằng việc nếu cánh cửa mở ra cho chúng ta một tình huống thay đổi để được tốt hơn, chúng ta phải tìm cách thực hiện ngay, đó là những gì chúng ta cần làm.
Sự đau khổ không tự động làm cho con người trở nên tốt, nhưng nó buộc chúng ta phải có sự chọn lựa những gì là quan trọng nhất và những việc mà ta muốn làm cho mình.
Vẻ khôn ngoan
Làm thế nào để chung sống với bản chất khổ đau thường trực trong cuộc đời là mối bận tâm của nhiều triết gia lớn, các tôn giáo và các truyền thống trí tuệ. Tất cả đều thừa nhận là không ai có thể né tránh được, vì vậy điều quan trọng là chúng ta phải hiểu và ứng phó với nó như thế nào.
Với nhiều triết gia Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là trường phái khắc kỷ Stoicism, câu trả lời rằng nếu bạn chấp nhận với thái độ đúng đắn, đau khổ sẽ không làm hại bạn. Bạn có thể gặp điều bất hạnh khủng khiếp, đau đớn, thậm chí tử vong…tất cả không phải là một sự tình cờ, chúng ta phải học cách chấp nhận như một tất yếu hiển nhiên.
Ki tô giáo thì ôm sự đau khổ trong con đường cứu rỗi, trong “Bài giảng trên Núi”, những người đang khóc và bị ngược đãi được gọi là ban phúc, trong khi Chúa Jesu bị đóng đinh trở thành biểu tượng của đời sống đạo đức, sự ngoan đạo. Nietzche sau đó đã phản đối con đường cứu rỗi của Chúa, Nietzche đã chống Chúa và coi đây như một sự ôm lấy tình trạng bất lực, suy nhược trước khổ đau. Tuy nhiên, Nietzche xem vấn đề khổ đau là trung tâm trong triết học đạo đức của mình.
Tất cả những phương pháp tiếp cận của nhiều dòng tư tưởng, rõ ràng trong thời gian dài, có cả đúng và chưa đúng. Là bởi vì cuộc sống không phải là một tập hợp những bộ phận đơn lẻ, mà là sự tổng hòa. Tương tự như trong ẩm thực, giấm có vị chua nhưng khi trộn với nhiều gia vị khác thì trở thành món có thể ăn được. Nhưng điều quan trọng, là làm thế nào để các gia vị phù hợp với nhau chứ không phải là ngon hay dở.
Vì vậy, có nhiều phân khúc tốt, xâu khác nhau trong trong cuộc đời, nhưng nó sẽ mang những ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào cách chúng ta thực hiện, ứng xử để có sự hài hòa trong thể thống nhất, ví dụ dù bệnh tật là điều không ai muốn, ít nhất đôi khi cũng có thể đáp ứng một ích lợi nào đó.
Trong ý nghĩa đó, đau khổ chẳng bao giờ là điều tốt đẹp, nhưng chúng ta vẫn có thể tận dụng những điều tốt của nó và sử dụng sự đau khổ của mình để vẽ nên một bức tranh của những vị ngọt và mặn trong cuộc đời.
Huệ Lưu | Theo Financical Times.













