Cảm nghĩ về sự tự thiêu ở Tây Tạng
- Tuesday, 22 November 2011 12:40
- Huệ Lưu
“… Ngọn lửa phát ra từ một con người. Thân thể ông cháy héo khô dần và teo nhăn lại, đầu ông đen dần và hóa than… Khi cháy, ông không hề cử động một cơ bắp nào, không hề bật ra một âm thanh nào. Sự điềm tĩnh của ông thật trái ngược với những người đang rên rĩ khóc than xung quanh”, nhà báo Mỹ David Halberstam đã viết như vậy khi chứng kiến cảnh Bồ-tát Thích Quảng Đức tự thiêu tại một ngã tư đông đúc ớ Sài Gòn [Temtsel Hao-BBC tiếng Hoa]
Thế giới đã rúng động trước hình ảnh ngọn lửa tam muội hừng hực cháy. Đó một thời là biểu tượng của phong trào tranh đấu Phật giáo, kết quả là sự cáo chung của một chế độ giáo phiệt lúc bấy giờ.
Kể từ tháng Ba năm nay đã có 11 cuộc tự thiêu tương tự của các vị sư để tranh đấu cho Phật giáo, cho nhân dân Tây Tạng cũng gây chấn động dư luận, dù truyền thông và giới quan sát khó tiếp cận hiện trường.
Phải chăng ngọn lửa tự thiêu là biểu trưng cho phong trào tranh đấu bất bạo động? Hành động như vậy có trái với tinh thần Phật giáo hay không?
Tại sao tự thiêu?
Năm 1963 khi chính quyền Ngô Đình Diệm chủ trương tiêu diệt Phật giáo, cho triệt hạ cờ nhân mùa Phật đản. Tăng Ni và đồng bào Phật tử miền Nam Việt Nam đã đứng dậy đấu tranh để bảo vệ Phật giáo và cứu nguy dân tộc.
“Bồ Tát Quảng Đức đã nguyện đem thân làm đuốc để soi sáng màn vô minh tăm tối của chế độ Diệm”, Sa môn Thích Thiện Hoa nói.
Ngọn đuốc của Ngài như mở đầu cho nhiều ngọn đuốc thiêng khác thắp lên trên khắp lãnh thổ Nam Việt thời đó và lan đến tận Tây Tạng hiện tại.
Kể từ vụ tự thiêu đầu tiên ở tu viện Kirti, huyện A Bá từ tháng 3, đến nay đã có 11 vụ tự thiêu của các nhà sư Tây Tạng ở tỉnh Tứ Xuyên để phản đối sự cai trị của Trung Quốc. Trong đó, 7 người đã không qua khỏi.
Chính sách của Trung Quốc đối với người Tây Tạng là tàn nhẫn, làm xói mòn văn hóa Tây Tạng… là hệ quả của những cuộc tự thiêu gần đây, Đức Đạt Lại Lạt Ma nói.
Tự thiêu đúng hay sai?
Đây là câu hỏi hiện lên trong tâm trí của nhiều người không thuộc truyền thống Phật giáo khi thấy ngọn lửa tự thiêu vì mục đích lý tưởng. Có ý kiến cho rằng hành động tự sát như vậy là tàn nhẫn, bạo lực… Đó là cơ hội cho nhà chức trách phủ nhận tính thiêng liêng của nó.
Giới thứ nhất trong 10 giới của Bồ tát giới do Hòa thượng Thích Trí Quang dịch giải có nói, “Phật tử nếu tự mình tàn sát, bảo người tàn sát, tàn sát bằng phương tiện, bằng cách tán dương sự tàn sát [...]. Là Bồ tát thì phải phát khởi lòng từ bi và lòng hiếu thuận thường trú, phương tiện cứu giúp và che chở cho hết thảy mọi loài sinh vật, vậy mà đảo ngược lại, mặc sức khoái ý mà tàn sát, thì đó là tội Ba la di của Bồ tát”.
Trong phần căn bản của đại thừa giới đã không cho phép tự tàn sát hay bảo người tàn sát, như vậy tự thiêu có phải là tự sát hay không?
Cần biết rằng, sự khổ hạnh tự thiêu không phải là hành động tự sát. “Chỉ trong Phật giáo đại thừa mới nói đến sự tự thiêu. Nói ít nhưng trang trọng là Pháp Hoa, đặc biệt trong Bồ tát giới Phạm Võng […] Khổ hạnh tự thiêu xuất từ ý thức và tâm nguyện có hai đặc thái: xót xa Phật pháp điêu đứng và xót thương quần chúng đau khổ. Khổ hạnh tự thiêu tuyệt đối phải là không phải tự sát.” trích hồi ký của Hòa thượng Thích Trí Quang.
Bất cứ hành động tự sát nào cũng là một hành động phạm Ba la di của Bồ Tát giới, nhưng nền tảng của hạnh Bồ tát là lòng Từ Bi và ánh sáng trí tuệ, Bồ tát chính là tình thương yêu tất cả mọi loài, và sẵn sàng xả thân giúp chúng sanh đang đau khổ, vì vậy có khi Bồ tát là hiện thân của những tấm lòng nhân ái bình đẳng ở ngay đời ngũ trược này.
Hành động châm đuốt đốt thân mình của đa số những vị tu sĩ không phải xuất phát từ sự hận thù, oán ghét mà đó chính là nguyện đem thân mình làm đuốt để xóa tan màn vô minh tăm tối của bạo quyền, để soi sáng thế gian mê mờ.
Tự thiêu cũng vì xót xa cảnh Phật pháp điêu đứng và xót thương quần sinh đau khổ, là sự kết tinh từ hạnh lực - nguyện lực của Phổ Hiền Bồ Tát, để “Thỉnh chuyển Pháp luân, Thỉnh Phật trụ thế, Hằng thuận chúng sanh..”
Qua các vụ tự thiêu ở Tây Tạng, Thủ tướng chính phủ lưu vong đã nói: “Chúng tôi không khuyến khích bất kỳ một hành động nào tương tự như vậy từ bên trong Tây Tạng, bởi vì chúng ta biết chắc hậu quả của nó”.
“Những vị sư Tây Tạng tự thiêu đã hy sinh thân mình giống y như Hòa thượng Thích Quảng Đức 48 năm trước – họ đều là những thánh tử vĩ đại.” theo lời blogger tên Woser [Temtsel Hao-BBC tiếng Hoa].
Huệ Lưu
